روش‌های صحیح مطالعه برای افزایش تمرکز حواس

برخی از والدین به طور مدام به فرزندان خود می‌گویند درس بخوانید، مطالعه کنید، ولی هرگز نمی‌گویند چگونه مطالعه کنید و روش‌های صحیح مطالعه را نمی‌دانند. بنابراین آگاهی از شیوه‌های صحیح مطالعه و یادگیری چون: طرح سوال، تندخوانی، عبارت‌‌خوانی، خواندن اجمالی، خواندن تجسمی، و … به خواننده کمک می‌کند تا تمرکز حواس خود را هنگام مطالعه حفظ نمایند.

  1. طرح سوال

طرح سوال یکی از شیوه‌های مطالعه دقیق و فعالانه است که در تمام اوقات مطالعه، مفید است. طرح سوال پیش از مطالعه دقیق، فرد را وادار می‌کند تا به طور فعالانه و با تمرکز و دقت کافی و با انگیزه و علاقه به مطالعه بپردازد. طرح سوال هنگام مطالعه یکی از روش‌هایی است که خواننده را فعال و به طور عمقی او را درگیر مطالعه می‌کند و سبب برانگیختن جدیت و تلاش وی به هنگام مطالعه می‌شود و فرد برای یافتن پاسخ به سوالات بایستی تمرکز حواس خود را حفظ نماید، زیرا در هنگام مطالعه، نمی‌توان بدون تمرکز پاسخ سوالات را پیدا کرد. بعد از خواندن مطالب با طرح سوال می‌توان میزان فراگیری خود را ارزشیابی نموده و به نقاط قوت و ضعف خود پی‌برد و سبب ایجاد نظر انتقادی نسبت به مطالب در فرد می‌شود. خواننده در مطالعات بعدی برای از بین بردن نقاط ضعف خود با دقت و تمرکز بیشتری مطالعه می‌کند.

  1. تند خوانی

تندخوانی باعث توجه و تمرکز بیشتر و فهمیدن مطالب و در نتیجه باعث یادگیری بهتر می‌شود. فکر و ذهن ما قادر است هزاران کلمه را در دقیقه از خود عبور دهد ولی اگر سرعت مطالعه ما پائین باشد، ذهن وقت اضافی می‌آورد و ناچار به این شاخه و آن شاخه می‌پرد و در نتیجه حواس‌پرتی ایجاد می‌شود. اما مطالعه سریع و یا تند‌خوانی فرصت جولان به ذهن نمی‌دهد و سبب برقراری تمرکز حواس هنگام مطالعه می‌شود.

  1. عبارت خوانی

عبارت خوانی یعنی خواندن عبارات و جملات به عوض خواندن کلمات. عبارت‌خوانی به نوع دیگری به تمرکز حواس کمک می‌کند. از این طریق خواننده باید با سرعتی که نزدیک به سرعت اندیشیدن اوست، بخواند. اگر سرعت آنقدر کم باشد که ذهن از حالت فعال بودن باز بماند، احساس دلزدگی ایجاد می‌شود و چیزهای دیگری ذهن فرد را مشغول می‌کند و از روند مطالعه خارج می‌شود. بنابراین اگر سرعت خواندن با سرعت اندیشیدن هماهنگ باشد باعث افزایش تمرکز حواس می‌شود

  1. خواندن اجمالی

روش خواندن اجمالی مبتنی است بر یک نمونه‌گیری سریع از نکات اساسی و صرف نظر کردن از جزئیات، در این روش خواننده مطالب را سازمان‌بندی می‌کند، آن گاه هدف از مطالعه خود را مشخص نموده و مقدار زمان مطالعه و میزان دشواری کتاب را تخمین می‌زند و سپس از طریق سوال کردن، کنجکاوی، علاقه، دقت و تمرکز حواس فرد، افزایش می‌یابد.

  1. خواندن تجسسی

منظور از روش تجسسی طرح انواع سوالات جزئی و کلی و مطالعه عمیق و اثربخش در جهت دست یافتن به پاسخ این سوالات است. کسی که به دنبال چیزی می‌گردد به احتمال بیشتری آن چیز را پیدا می‌کند لذا هدف خواندن تجسسی افزایش دامنه تمرکز و درک عمیق‌تر معانی است. به همین دلیل خواندن تجسسی تمرکز حواس و علاقه فرد را افزایش می‌دهد و به او کمک می‌کند تا مطالب دشوار را تجزیه و تحلیل نموده و آن‌ها را بهتر بفهمد. فهمیدن مطالب موجب تحکیم آن‌ها در حافظه می‌شود پس خواندن تجسسی برای غلبه بر تنبلی، حالت کسلی، پرتی‌حواس، از طریق تحریک حس کنجکاوی و شرکت فعالانه در مطالعه به کار می‌رود

  1. جدیت در مطالعه

به محض نشستن پشت میز مطالعه خواندن را با جدیت شروع کنید، چرا که اگر سریع مشغول به کار مطالعه شوید، تمرکز حواس زود به دست می‌آید « این ضرب المثل چینی را به یاد داشته باشید که فتح ستارگانی که هزاران فرسنگ از ما دور هستند با بر داشتن قدم اول امکان پذیر است» شک و تردید حاصلی جز حواس‌پرتی یا انحراف حواس و تسلیم به تخیلات واهی ندارد، اجازه ندهید چیزی جز مطالعه ذهن شما را مشغول کند. با خود تصمیم بگیرید تا مقدار زمانی را برای مطالعه مشخص کنید و خود را به مدت زمانی خاص محدود کنید. در این زمان از مطالعه دست نکشید، به مطالعه ادامه دهید، اما زمان مطالعه را طولانی نکنید بیهوده و سواس به خرج ندهید، بهانه‌تراشی نکنید به خود تلقین کنید که فرد با اراده‌ای هستید و می‌توانید هر درسی را به خوبی یاد بگیرید. جدی باشید و با علاقه و انگیزه مطالعه کنید تا هنگام مطالعه دچار حواس‌پرتی نشوید

  1. استفاده از رهنما

یکی از شیوه‌های برقراری تمرکز حواس، استفاده از یک راهنما چون ؛ انگشت سبابه، مداد و … به هنگام مطالعه است. زیرا استفاده از یک راهنما هنگام مطالعه باعث تمرکز حواس بهتر، افزایش سرعت مطالعه، عادت به روان خواندن، جلوگیری از برگشت دوباره‌خوانی و اتلاف وقت و جلوگیری از خستگی چشم و ذهن می‌شود.

  1. خط کشیدن زیر مطالب مهم

استفاده از این روش یکی از شایع‌ترین راهبردی است که اغلب دانش‌آموزان و دانشجویان از آن استفاده می‌کنند. لذا هنگام مطالعه باید با استفاده از یک مداد، ایده‌ها و مطالب مهم و اساسی را علامت‌گذاری نمود. زیرا برای مشخص نمودن ایده‌ها و مطالب مهم و اساسی و خط کشیدن زیر آن‌ها لازم است با تمرکز حواس و دقت خاصی به مطالعه مشغول شد. پس خط کشیدن زیر مطالب مهم باعث برقراری تمرکز حواس و جلوگیری از حواس‌پرتی می‌شود.

  1. یاداشت‌برداری هنگام مطالعه

یاداشت‌برداری نوعی تکرار درس است که هم سبب تمرکز حواس و هم موجب بیشتر به خاطر سپردن مطالب می‌شود. یاداشت‌برداری خوب، کاری جدی و فعال است که با اندیشیدن ملازمه دارد، لذا برای یاداشت‌برداری باید هنگام مطالعه فعال بود و لازمه فعال بودن، داشتن تمرکز حواس است و برای برقراری تمرکز حواس جهت نوشتن، هماهنگی چشم و مغز به منزله نوعی یادگیری تجسمی چند بعدی با قدرتی بی‌نظیر است که تمرکز حواس را تقویت نموده و فهم مطالب و سرعت یادگیری را افزایش می‌دهد.